Dozaj
Nedir?
Dozaj,
safkan İngiliz atlarının soyağaçlarında varolan önemli aygırların soyağacındaki
yerine dayanarak yapılan matematiksel bir analiz yöntemidir.
Önemli
Aygırlar Hangileridir?
Atçılık
tarihinde bir çok önemli aygır bulunsa da Dozaj hesabında dikkate alınan
aygırlar geçen yüzyıl içinde bir çok yavru vererek önemli bir yer teşkil eden ve
Chefs-De-Race olarak bilinen bir listede yer alan
aygırlardır.
| Abernant (B) | Dark Ronald (P) | MILL REEF (C/S) | Round Table (S) |
| Ack Ack (I/C) | Discovery (S) | MONSUN (C/S) | ROYAL ACADEMY (B/I) |
| Admiral Drake (P) | Djebel (I) | Mossborough (C) | Royal Charger (B) |
| Alcantara II (P) | Donatello II (P) | Mr. Prospector (B/C) | Run the Gantlet (P) |
| Alibhai (C) | Double Jay (B) | My Babu (B) | Sadler's Wells (C/S) |
| Alizier (P) | Dr. Fager (I) | Nashua (I/C) | Sardanapale (P) |
| Alycidon (P) | Eight Thirty (I) | Nasrullah (B) | Sea-Bird (S) |
| Alydar (C) | Ela-Mana-Mou (P) | Native Dancer (I/C) | Seattle Slew (B/C) |
| A.P. INDY (I/C) | Equipoise (I/C) | Navarro (C) | Secretariat (I/C) |
| Apalachee (B) | Exclusive Native (C) | Nearco (B/C) | Sharpen Up (B/C) |
| Asterus (S) | Fair Play (S/P) | Never Bend (B/I) | Shirley Heights (C/P) |
| Aureole (C) | Fair Trial (B) | Never Say Die (C) | Sicambre (C) |
| Bachelor's Double (S) | Fairway (B) | Nijinsky II (C/S) | Sideral (C) |
| Bahram (C) | Fappiano (I/C) | Niniski (C/P) | Sir Cosmo (B) |
| Baldski (B/I) | Forli (C) | NoDOUBLE (C/P) | Sir Gallahad III (C) |
| Ballymoss (S) | Foxbridge (P) | Noholme II (B/C) | Sir Gaylord (I/C) |
| Bayardo (P) | Full Sail (I) | Northern Dancer (B/C) | Sir Ivor (I/C) |
| Ben Brush (I) | Gainsborough (C) | Nureyev (C) | SMART STRIKE (I/C) |
| Best Turn (C) | Gallant Man (B/I) | Oleander (S) | Solario (P) |
| Big Game (I) | GIANT'S CAUSEWAY (C) | Olympia (B) | Son-In-Law (P) |
| Black Toney (B/I) | Graustark (C/S) | Orby (B) | Speak John (B/I) |
| Blandford (C) | Grey Dawn II (B/I) | Ortello (P) | Spearmint (P) |
| Blenheim II (C/S) | Grey Sovereign (B) | Panorama (B) | Spy Song (B) |
| Blue Larkspur (C) | Gundomar (C) | Persian Gulf (C) | Stage Door Johnny (S/P) |
| Blushing Groom (B/C) | Habitat (B) | Peter Pan (B) | Star Kingdom (I/C) |
| Bois Roussel (S) | Hail To Reason (C) | Petition (I) | Star Shoot (I) |
| Bold Bidder (I/C) | Halo (B/C) | Phalaris (B) | Sunny Boy (P) |
| Bold RuCKUS (I/C) | Havresac II (I) | Pharis II (B) | Sunstar (S) |
| Bold Ruler (B/I) | Heliopolis (B) | Pharos (I) | Sweep (I) |
| Brantome (C) | Herbager (C/S) | Pia Star (S) | Swynford (C) |
| British Empire (B) | High Top (C) | Pilate (C) | T.V. Lark (I) |
| Broad Brush (I/C) | His Majesty (C) | PLEASANT COLONY (i) | Tantieme (S) |
| Broomstick (I) | Hoist The Flag (B/I) | Polynesian (I) | Teddy (S) |
| Bruleur (P) | Hurry On (P) | Pompey (B) | The Tetrarch (I) |
| BuckAROO (B/i) | Hyperion (B/C) | Precipitation (P) | Ticino (C/S) |
| Buckpasser (C) | Icecapade (B/C) | Pretense (C) | Tom Fool (I/C) |
| Bull Dog (B) | Indian Ridge (I) | Prince Bio (C) | Tom Rolfe (C/P) |
| Bull Lea (C) | In Reality (B/C) | Prince Chevalier (C) | Tourbillon (C/P) |
| Busted (S) | Intentionally (B/I) | Prince John (C) | Tracery (C) |
| Caro (I/C) | In the Wings (C/S) | Princequillo (I/S) | Traghetto (I) |
| CARSON CITY (b/i) | Key to the Mint (B/C) | Prince Rose (C) | Tudor Minstrel (B) |
| Chateau Bouscaut (P) | Khaled (I) | Promised Land (C) | Turn-to (B/I) |
| Chaucer (S) | King Salmon (I) | Rabelais (P) | Ultimus (B) |
| CHIEF'S CROWN (I/S) | KingMAMBO (C/S) | RaINBOW QUEST (c/S) | unbridled (B/I) |
| Cicero (B) | King's Bishop (B/I) | Raise A Native (B) | Vaguely Noble (C/P) |
| Clarissimus (C) | La Farina (P) | Reliance II (S/P) | Vandale (P) |
| CoDEX (I/C) | Le Fabuleux (P) | Relko (S) | Vatellor (P) |
| Colorado (I) | LOST CODE (B/I) | Reviewer (B/C) | Vatout (S) |
| Congreve (I) | Luthier (C) | Ribot (C/P) | Vieux Manoir (C) |
| Count Fleet (C) | Lyphard (C) | Right Royal (S) | War Admiral (C) |
| Court Martial (B) | Mahmoud (I/C) | Riverman (I/C) | What A Pleasure (B) |
| Creme dela Creme (C/S) | Man O' War (S) | Roberto (C) | Wild Risk (P) |
| Crepello (P) | Massine (P) | Rock Sand (C/S) | Worden (S) |
| Damascus (I/C) | Midstream (C) | Roman (B/I) | |
| Danzig (I/C) | Mieuxce (P) | Rough'n Tumble (B/C) |
Soyağacında
bu aygırlar bulunan safkanların dozaj hesabı yapılırken 1. derecede yakınlıkta
16, ikinci derecede yakınlıkta 8, üçüncü derecede yakınlıkta 4 ve dördüncü
derece yakınlıkta 2 katsayısı kullanılır. Yukarıdaki tabloda aygırların yanında
görülen harfler şunları simgeler :
B : Brilliant : 1200m. ve daha kısa mesafelerde başarılı
I : Intermediate : 1400 - 1800m mesafelerde başarılı
C : Classic : 2000 - 2400m mesafelerde başarılı
S : Solid : 2600 - 3200m mesafelerde başarılı
P : Professional : 3400m ve daha uzun mesafelerde başarılı
Chefs-De-Race
listesinde yer alan atlar bu özelliklerine göre sınıflandırılmışlardır. Bazı
aygırlar birden fazla grupta yer alabilirler, bu durumda dozaj hesapları
yapılırken kullanılan katsayılar bu iki özellik arasında
paylaştırılır.
Dozaj
Profili Nasıl Çıkarılır?
Herhangi
bir safkanın dozaj profili hesaplanırken bu safkanın 4 seviye geriye doğru
soyağacı çıkarılır ve hem soyağacında yer alan hem de Chefs-De-Race listesinde
bulunan aygırlar bu hesaplamada kullanılır. Aşağıdaki örnekte SHEER
INNOCENCE adlı
safkanın soyağacı ve dozaj profilinin nasıl hesaplandığını görebilirsiniz. Koyu
renkle gördüğünüz aygırlar Chefs-De-Race listesinde de yer alırlar ve bu
aygırların yanında özellikleri de gösterilmiştir.
Örneğin
1. seviyede babası olan Shirley Heights hem C hem de P özelliği taşıdığı için bu
seviyenin katsayısı olan 16 ikisi arasında 8’er puan olmak üzere
paylaştırılmıştır.
|
1.
Seviye |
2.Seviye |
3.Seviye |
4.Seviye |
|
SHIRLEY
HEIGHTS(CP) |
MILL
REEF(CS) |
NEVER
BEND(BI) |
NASRULLAH(B) |
|
LALUN | |||
|
MILAN
MILL |
PRINCEQUILLO(IS) | ||
|
VIRGINIA
WATER | |||
|
HARDIEMMA |
HARDICANUTE |
HARD
RIDDEN | |
|
HARVEST
MAID | |||
|
GRAND
CROSS |
GRANDMASTER | ||
|
BLUE
CROSS | |||
|
VARISHKINA |
DERRING-DO |
DARIUS |
DANTE |
|
YASNA | |||
|
SIPSEY
BRIDGE |
ABERNANT(B) | ||
|
CLAUDETTE | |||
|
VARINIA |
CHARLOTTESVILLE |
PRINCE
CHEVALIER(C) | |
|
NOORANI | |||
|
EYEWASH |
BLUE
PETER | ||
|
ALL
MOONSHINE |
Bu
soyağacında yeralan ve hesaplamalarda kullanıcalak aygırları şu şekilde
sıralayabiliriz.
|
Katsayı |
Aygır |
B |
I |
C |
S |
P |
|
16 |
SHIRLEY
HEIGHTS |
- |
- |
8 |
- |
8 |
|
8 |
MILL
REEF |
- |
- |
4 |
4 |
- |
|
4 |
NEVER
BEND |
2 |
2 |
- |
- |
- |
|
2 |
NASRULLAH |
2 |
- |
- |
- |
- |
|
2 |
PRINCEQUILLO |
- |
1 |
- |
1 |
- |
|
2 |
ABERNANT |
2 |
- |
- |
- |
- |
|
2 |
PRINCE
CHEVALIER |
- |
- |
2 |
- |
- |
|
|
Toplam |
6 |
3 |
14 |
5 |
8 |
Böylece
SHEER
INNOCENCE’in dozaj
profili 6-3-14-5-8 toplamda
da 36 olmuştur. Bu profile bakarak bu safkanın C (Classic) puanlarının
yüksekliğinden 2000 - 2400m mesafelerde başarılı olacağı sonucu çıkarılabilir.
Dozaj
Index (Dosage Index - DI)Ne Demektir?
Dozaj profilindeki B ve I katsayıları hız puanları olarak, S ve P katsayıları da dayanıklılık puanları olarak adlandırılırlar. C katsayısı ie her ikisine eşit olarak dağıtılır. Dozaj index de hız ve dayanıklılık puanlarının birbirine göre oranını ifade eder.
Örneğin
SHEER INNOCENCE’in hız puanı = 6 + 3 + (14/2) = 16 iken, dayanıklılık
katsayısı (14/2) + 5 8 = 20’dir. Buna göre dozaj index’i de 16/20= 0.8’dir. Bu
arakamın büyük çıkması atın hızının dayanıklılığına göre çok daha üstün olduğunu
ve kısa mesaferde daha başarılı olabileceğini gösterir. Tam tersi ise yani bu
rakamın 0’a yakınlaşması uzun mesafelerde başarılı olabileceğini gösterir. Ancak
tek başına bu orana bakmamalı aynı zamanda dozaj profilindeki puanların da
yüksek olması beklenmelidir.
Dağılım
Merkezi (Center Of Distribution – CD) Ne Demektir?
Dağılım merkezi bir atın doaj
profilindeki denge noktasını belirler. Bir safkanın CD’sine bakarak ideal koşu
mesafesi hakkında fikir sahibi olunabilir. Doğacak bir tayın hangi mesafeye
yatkın olacağı konusunda fikir sahibi olmak için bu atın anne ve babasından
gelen dozaj puanlarından hesaplanılacak CD'ye bakılabilir. Hesaplama yöntemi
aşağıdaki formulde gösterilmiştir.
[(B * 2) + I] - [S +
(P * 2)] / Toplam Puanlar
Örneğin SHEER
INNOCENCE’in
profilindeki puanları bu formulde yerine koyarsak : [(6 * 2) + 3] – [5 + (8 *
2)] / 36 = -0.17 olarak hesaplanır. Buna göre bu safkanın dağılım merkezi 0 ile
–1 arasında yani C ile S arasındadır. Bu da bu safkanın ideal mesafesinin 2400m
civarında olduğunu gösterir.
|
B |
I |
C |
S |
P |
|
+2 |
+1 |
0 |
-1 |
-2 |
Dağılım Merkezi (CD)’ni Bilmenin
Avantajları Nedir?
Aşağıdaki tablo her bir 100 metreye
karşılık gelen Dağılım Merkezini göstermektedir.
|
100metre |
8...10...12...14... |
16...18..20...22. |
..24...26..28 |
..30...32...34... |
36+ |
|
CD =
|
+2 |
+1 |
0 |
-1 |
-2 |
|
|
B |
I |
C |
S |
P |
Bu hesaplamaların Türkiye’deki atlarla ve koşularla daha detaylı analizini yaparak sizlere yararlı olma çabasında olacağız. Böylece özellikle kısrak sahiplerinin rastgele aygır seçmek yerine daha bilimsel yöntemler kullanarak daha iyi nesiller üretilmesine katkıda bulunacaklarına inanıyoruz.
İngiliz
atları için yapılan bu çalışmanın Arap atları için de yapılabilmesi için temel
zorluk Chefs-De-Race gibi üzerinde bütün dünyanın mutabık kaldığı önemli
aygırlar listesinin bulunmayışıdır. Bizler bu konuda en azından Türkiye’de
yapılmış önemli koşuları kazanan atları dikkate alarak bu tip bir çalışma
yapmayı planlıyoruz.
Bu çalışmamıza katkıda bulunabilecek, bizlere fikir verebilecek herkesin bizimle iletişime geçmesini rica ederiz.
Piyasada kendilerini bu konuda profesyonel ilan edip, at sahiplerinden herbir at için dozaj analizi yaparak paralar kazanmaya çalışan ve bizim çalışmalarımıza iftiralar atan kişiler olduğunu görüyoruz. Bu kişileri son derece iyi anlıyoruz, çıkarlarına çomak sokmuş olduk. Yaptığımız çalışmalarda başkaları gibi hiçbir zaman otorite olduğumuzu iddia etmedik. Bu sitenin kullanıcılarıyla var olduğunu, onlar sayesinde her zaman en güzele, en doğruya, en hızlıya ulaşabileceğimizi iddia ettik ve pedigri konusunda da aynı şekilde düşünüyoruz. Biz bilim insanlarıyız ve bilimsel üretim paylaşmakla, hataları beraberce ortaya koymakla olur. Bizlere hatalarımızı bize hakaret etmek için kullanacak insanlar değil, bunları düzeltmek için yardımcı olacak insanlar gerekiyor ve eminiz ki at yarışı dünyası bilime inanan aydın insanların dünyasıdır, bir grup hurafeci, dedikoducu ve çıkarcının değil.